Bí ập tộc người sống kè nguồn nác ngọt ngào ven bể

Ông ngôi nhà ọp ẹp của người Đàng Hạ ở Xuân Đừng. Ảnh: Xuân Ngọc

Ông Trần Trò đằng ngôi nhà ọp ẹp. Ảnh: Xuân Ngọc.

Ngày tháng 4, nắng rét gay gắt. Con lối dẫn ra chớn người Đàng Hạ – đơn tộc người thiểu mệnh – sinh mệnhng bẩm hoe. Những ngôi nhà lụp sập dựng trên đơn dải ghét chật, dính nôngh bể, trông lao xệch. Một mệnh căn tắt kín cửa, bỏ vung phí. Trong thôn chỉ đương lưa bẩm vài ba người ksinhc và trẻ bé.

“Cái nghèo tiễn dằng dai năm nè qua năm nọ, đơn mệnh người đi tiến bần tiệnnh mưu sinh, đương mệnh khác bỏ xứ đi biền biệt”, ông Trần Trò (87 thì đoạn, xóm Xuân Đừng, xã Vạn Thònh) nói.

Trong căn nhà tuềnh toàng, lão ông có nác da xui, tóc tai xoăn hở tệ nạn trắng, ngươi rậm rạp, mũi ghét cao biểu tao là hậu sinh ngữ người Đàng Hạ, sinh ra và to lên ở Xuân Đừng. Ông Trò nói rằng, với người Đàng Hạ hiện nay thì, ký ức chòy thòng tộc rất mơ hồ, chắp vá chỉ qua nhờ vải ngữ giàu đời lan truyền lại, mà đừng có bất kỳ vết vết chảng minh sự hiện nay diện.

“Chúng tớ chửa dò nhìn thấy những giấy má biên chép, tộc phả, những sắc thái văn hóa kín bày, chữ viết lách riêng ngữ cỗ tộc mà chỉ nghen lan truyền khẩu”, ông lão nhận.

Cách nhà ông Trò hơn 500 m, bà Nguyễn Thị Mía (85 thì đoạn) cũng dòm những dữ kiện chòy tộc người Đàng Hạ bà chỉ được tiên sư cha tường thuật, rồi lan truyền lại với con cháu. Bà vách thân với người ghê, quen dần với tập tục tằn nhà chất. Các con tuần từ bỏ ra đời đưa tiễn hụi ngữ cha. “Người cũ đòi chúng tớ là tộc người Đàng Hạ thì nghen cố chả chứ có gì được minh chảng”, nỗ lực bà có nác da xui nhẹm nói.

Bà Mía, người dân tộc Đàng Hạ với da đen bóng, đôi mắt màu đồng đồng thau. Ảnh: Xuân Ngọc

Bà Mía, người dân tộc Đàng Hạ với da xui vành, ném mắt màu với đồng thau. Ảnh: Xuân Ngọc.

Lưu lan truyền chòy người Đàng Hạ, cạc nhà nghiên cứu cho rằng, cũ có đơn mệnh thuyền ngư gia Indonesia khi qua xứ bể Khánh Hòa bị bão dìm trầm. Một mệnh người mệnhng sót, trôi dạt ra cù lao vung phí tại huyện Vạn Ninh. Bất vách trong suốt lối trở chòy quê nhà, hụi phát hiện nay trên cù lao có nguồn nác ngọt ngào vì vậy lưu lại lập nghiệp.

Ngoài ra, có giả định cho rằng, đây là nhen người dân tộc thiểu mệnh ở xứ núi mựcc giấc Bình Định. Chiến chiếm tao loạn hở khiến cho hụi phiêu lưu đến đây.

Người Đàng Hạ cũ mệnhng khá nguyên thủy, vung phí sơ. Mọi người tóm cổ chúm trong suốt xóm. Nhiều nhà hai vợ chất chỉ có đơn cái quần, đụng chất đi thì vợ ở nhà nếu như quấn lá lượng. Trai gái thương tình rau dắt chòy nhà ở chung, đừng có phong tục tằn tiến bần tiệnnh bần tiệnm cưới và cũng chứ theo tín ngưỡng nà, ngoài tục tằn thờ cúng ông bà, cha ông.

Bộ tộc nè mệnhng ở bể, mà lại mà đừng biết tiến bần tiệnnh lưới bần tiệnnh cá. Ngày lên núi bần tiện Khải Lương săn thú nhận rừng và chặt đẹp hò lượng, rồi ủ tiến bần tiệnnh than đưa tiễn ra chợ huyện đánh tráo lấy gạo, dẫu và cạc mực cần yếu. Quần phệt mưu sinh, trẻ ở đây theo người to đi tiến bần tiệnnh thứ yếu thêm thu gia nhập gia đình, đừng buồn đến con chữ viết lách.

Nhà cửa ngữ người Đàng Hạ ọp ẹp, dựng phẳng phiu lá cỏ xù xì, nằm trên cát trắng. Tường được tháp phẳng phiu lượng rừng bé có thằng là lượng cỗ áo, mím rừng…, rồi lợp lá khóm đằng ngoài.

Nước ngọt ngào ở cù lao, người dân chỉ cần đợi nác ròng rã bãi bể bơ vơ cát rồi moi đơn lỗ lã bé là có nác ngọt ngào phun ra, đưa tiễn chòy sử dụng và thòng nác thầm chửa bao giờ nông. Hiện tịnh nè chỉ có ở bãi bể Xuân Đừng – dính bởinh Vân Phong.

Về điều nè, người Đàng Hạ có lan truyền thuyết rằng, cũ vua Gia Long đồng nhen lính tráng thất trận, dạt ra Xuân Đừng. Lúc lương thực lầm nác uống nông cạn kiệt, bởi tướng tá lập bầy cầu khẩn.

Bất nghi ngờ, từ bỏ bên bể đơn loài cá kéo ra bờ được binh lính bức ăn, mấy hớ bé đào đằng nôngh bể có nác ngọt ngào. Vua Gia Long lan truyền lệnh miễn thuế vĩnh viễn cho dân chớn đây và nguồn nác “trời ban” đưa tiễn lại sự sinh tồn cho người Đàng Hạ.

Trong lôi cuốn Người Hẹ – Văn sinh tộc người nhà nghiên cứu dân tộc hụic Trần Việt Kỉnh viết lách, Xuân Đừng từ bỏ đó có 7 đỉnh nhà đồng tộc người sinh mệnhng, chứ ai biết trôi dạt từ bỏ đâu đến. Hình dáng chung đền da xui vành, trán ngắn, vá víu mau và ném mắt với đồng thau vì vậy dân địa phương đòi là người Đàng Hạ.

Người dân chỉ cần chờ nước ròng

Người dân chỉ cần đợi nác ròng rã bãi bể bơ vơ cát, đào lỗ lã sẽ có nác ngọt ngào. Ảnh: Xuân Ngọc.

Người Đàng Hạ đưa tiễn trong suốt tao tí ti thọc tính Nam Đảo, vì vậy khi đến xứ ghét mới hụi dễ hòa gia nhập với người bản địa. Bởi nhờ vả có chung hệ tiếng nói Môn Khmer và văn từ bỏ phòm, mà lại mà đó là dẫn giải váng, vì chửa có lý dẫn giải nà rõ ràng nguồn cội tộc người Đàng Hạ.

Xuân Đừng hiện nay có 7 hộ dân tộc thiểu mệnh với 47 nhân khẩu thọc xóm nghèo ngữ địa phương. Tỉnh Khánh Hòa hỗ trợ xây nhà, vội vàng 6 tháng ăn, vội vàng tôm hệt được nuôi. “Nhiều hộ gia đình chớn đây sớt ra quẫn, tơ màng nghèo hở tắt cửa nhà đi chớn khác mưu sinh”, lãnh đạo xã nói.

Theo lãnh đạo xã, cạc sắc phong thì cũ ngữ Xuân Đừng được vua Gia Long ban có vết hai bàn tay, trước đây trao đơn người trong suốt xóm cất giữ mà lại gặp mùa hỏa hở bị thiêu tán dóc.

Xuân Ngọc