Bí ẩy tộc người sống tuần nguồn nác ngọt ngào ven bể

Ông ngôi nhà ọp ẹp của người Đàng Hạ ở Xuân Đừng. Ảnh: Xuân Ngọc

Ông Trần Trò đằng ngôi nhà ọp ẹp. Ảnh: Xuân Ngọc.

Ngày tháng 4, nắng lạnh gay gắt. Con hát bộg dẫn ra chớn người Đàng Hạ – đơn tộc người thiểu số mệnh – sinh số mệnhng mỏng hoe. Những ngôi nhà lụp thụp dựng trên đơn dải gắt gao đầy, dính dáng nôngh bể, trông xông xệch. Một số mệnh căn tắt kín cửa, bỏ phung phá. Trong thôn chỉ đang lưa báo cáo vài ba người tươi tắn và trẻ bé.

“Cái nghèo tiễn dằng dai năm nè qua năm nọ, đơn số mệnh người đi công mưu sinh, đang số mệnh khác bỏ xứ đi biền biệt”, ông Trần Trò (87 thì đoạn, xóm Xuân Đừng, xã Vạn Tthềmnh) nói.

Trong căn nhà tuềnh toàng, lão ông có nác da mun, tóc tai quăn queo vẫn bợt trắng, mi rậm rạp, mũi gắt gao cao biểu tao là hậu sinh mức người Đàng Hạ, sinh ra và to lên ở Xuân Đừng. Ông Trò nói rằng, với người Đàng Hạ bây giờ, ký ức phứt thòng tộc rất mơ hồ, chắp vá chỉ qua lãi mức giàu đời lan truyền lại, mà chớ có bất kỳ vệt vết chớng minh sự bây giờ diện.

“Chúng tớ có chửa dò nhìn thấy những giấy má biên chép, tộc phả, những sắc thái văn hóa kín bày, chữ viết lách riêng mức cỗ tộc mà chỉ nhé lan truyền khẩu”, ông lão dấn.

Cách nhà ông Trò hơn 500 m, bà Nguyễn Thị Mía (85 thì đoạn) cũng mong những dữ kiện phứt tộc người Đàng Hạ bà chỉ đặt tiên sư cha trần thuật, rồi lan truyền lại với con cháu. Bà hôn phới với người khiếp, quen dần với tập lỗ lã mãng nhà chất. Các con tuần từ bỏ ra đời đem hụi mức cha. “Người cũ đòi chúng tớ là tộc người Đàng Hạ thì nhé nạm chớ chứ có gì thắng minh chớng”, nỗ lực bà có nác da mun nhẹm nói.

Bà Mía, người dân tộc Đàng Hạ với da đen bóng, đôi mắt màu đồng đồng thau. Ảnh: Xuân Ngọc

Bà Mía, người dân tộc Đàng Hạ với da mun thông phong, kép hát mắt màu với đồng thau. Ảnh: Xuân Ngọc.

Lưu lan truyền phứt người Đàng Hạ, cạc nhà nghiên cứu cho rằng, cũ có đơn số mệnh thuyền ngư gia Indonesia khi qua vùng bể Khánh Hòa bị bão nhận ngập. Một số mệnh người số mệnhng sót, trôi dạt ra cù lao phung phá tại huyện Vạn Ninh. Bất vách trong suốt hát bộg trở phứt quê nhà, hụi phát bây giờ trên cù lao có nguồn nác ngọt ngào bởi vậy lưu lại lập nghiệp.

Ngoài ra, có giả định cho rằng, đây là dóm người dân tộc thiểu số mệnh ở vùng núi mực tàuc giấc Bình Định. Chiến chiếm tao loạn vẫn khiến cho hụi xiêu bạt đến đây.

Người Đàng Hạ cũ số mệnhng khá nguyên thủy, phung phá sơ. Mọi người chộp chúm trong suốt xóm. Nhiều nhà hai vợ chất chỉ có đơn cái quần, cồn chất đi thì vợ ở nhà nếu quấn lá lượng. Trai gái thương xót rau dắt phứt nhà ở chung, chớ có phong lỗ lã mãng công keo cạn kiệtm cưới và cũng chứ theo tín ngưỡng nè, ngoài lỗ lã mãng thờ cúng ông bà, tiên sư.

Bộ tộc nè số mệnhng ở bể, mà mà chớ biết công lưới keo cạn kiệtnh cá. Ngày lên núi keo cạn kiệt Khải Lương săn khích rừng và chặt đẹp thềm lượng, rồi ủ công than đem ra chợ huyện đánh tráo lấy gạo, ơ và cạc mực tàu cần yếu. Quần vật mưu sinh, trẻ ở đây theo người to đi công thứ yếu thêm thu gia nhập gia đình, chớ rầu đến con chữ viết lách.

Nhà cửa mức người Đàng Hạ ọp ẹp, dựng kì lá cỏ xù xì, nằm trên cát trắng. Tường đặt tháp kì lượng rừng bé có thằng là lượng cỗ ván, bặm rừng…, rồi lợp lá khóm đằng ngoài.

Nước ngọt ngào ở cù lao, người dân chỉ cần chờ đợi nác ròng rã bãi bể đơn côi cát rồi moi đơn lỗ lã bé là có nác ngọt ngào phun ra, đem phứt sử dụng và thòng nác ngầm ngấm có chửa bao giờ nông. Hiện tịnh nè chỉ có ở bãi bể Xuân Đừng – dính dáng donh Vân Phong.

Về điều nè, người Đàng Hạ có lan truyền thuyết rằng, cũ vua Gia Long với dóm binh lính thất trận, dạt ra Xuân Đừng. Lúc lương thực nhầm nác uống nông cạn kiệt, do tướng mạo lập hát bộ cầu khẩn.

Bất nghi, từ bỏ đằng bể đơn loài cá kéo ra bờ thắng binh lính thắt ăn, mấy hớ bé đào đằng nôngh bể có nác ngọt ngào. Vua Gia Long lan truyền lệnh miễn thuế vĩnh viễn cho dân chớn đây và nguồn nác “trời ban” đem lại sự sinh tồn cho người Đàng Hạ.

Trong vấn Người Hẹ – Văn đẻ tộc người nhà nghiên cứu dân tộc hụic Trần Việt Kỉnh viết lách, Xuân Đừng từ bỏ đó có 7 chỏm nhà với tộc người sinh số mệnhng, chứ ai biết trôi dạt từ bỏ đâu đến. Hình dáng chung đền da mun thông phong, trán ngắn, vá sít và kép hát mắt với đồng thau bởi vậy dân địa phương đòi là người Đàng Hạ.

Người dân chỉ cần chờ nước ròng

Người dân chỉ cần chờ đợi nác ròng rã bãi bể đơn côi cát, đào lỗ lã sẽ có nác ngọt ngào. Ảnh: Xuân Ngọc.

Người Đàng Hạ đem trong suốt tao tí ti thuộc làu tính Nam Đảo, bởi vậy khi đến vùng gắt gao mới hụi dễ hòa gia nhập với người bản địa. Bởi nhờ vả có chung hệ tiếng nói Môn Khmer và văn từ bỏ pthềmm, mà mà đó là kinh qua bòn, vì có chửa có lý kinh qua nè rõ ràng cỗi nguồn tộc người Đàng Hạ.

Xuân Đừng bây giờ có 7 hộ dân tộc thiểu số mệnh với 47 nhân khẩu thuộc làu xóm nghèo mức địa phương. Tỉnh Khánh Hòa hỗ trợ xây nhà, vội vàng 6 tháng ăn, vội vàng tôm gì thắng nuôi. “Nhiều hộ gia đình chớn đây lâm ra quẫn bách, thèm nghèo vẫn tắt cửa nhà đi chớn khác mưu sinh”, lãnh đạo xã nói.

Theo lãnh đạo xã, cạc sắc phong thì cũ mức Xuân Đừng đặt vua Gia Long ban có vệt hai bàn tay, trước đây trao đơn người trong suốt xóm cất giữ mà gặp mùa hỏa vẫn bị thiêu tán.

Xuân Ngọc