Bí đẩy tộc người sống phẳng phiu nguồn nác ngọt ngào ven bể

Ông ngôi nhà ọp ẹp của người Đàng Hạ ở Xuân Đừng. Ảnh: Xuân Ngọc

Ông Trần Trò đằng ngôi nhà ọp ẹp. Ảnh: Xuân Ngọc.

Ngày tháng 4, nắng rét gay gắt. Con lối dẫn ra chớn người Đàng Hạ – đơn tộc người thiểu số mệnh – sinh số mệnhng ít hoe. Những ngôi nhà lụp sập dựng trên đơn dải bẳn đầy, dính dáng ria bể, trông tốc xệch. Một số mệnh căn tắt kín cửa, bỏ phung phá. Trong thôn chỉ đang lưa bẩm vài ba người tươi và trẻ bé.

“Cái nghèo đem dằng dai năm này qua năm nọ, đơn số mệnh người đi công mưu sinh, đang số mệnh khác bỏ xứ đi biền biệt”, ông Trần Trò (87 giai đoạn, xóm Xuân Đừng, xã Vạn Thònh) nói.

Trong căn nhà tuềnh toàng, lão ông có nác da rủi, tóc tai xoăn hả bợt trắng, ngươi rậm rạp, mũi bẳn cao biểu tui là hậu sinh cụm từ bỏ người Đàng Hạ, sinh ra và to lên ở Xuân Đừng. Ông Trò nói rằng, đồng người Đàng Hạ bây chừ giờ, ký ức phai thòng tộc rất mơ hồ, chắp vá chỉ qua nhờ vải cụm từ bỏ có đời lan truyền lại, mà chớ có bất kỳ vết tích khôngng minh sự bây chừ diện.

“Chúng tui có chửa dò nhìn thấy những giấy má biên chép, tộc phả, những sắc thái văn hóa kín bày, chữ viết lách riêng cụm từ bỏ cỗ tộc mà chỉ nghen lan truyền khẩu”, ông lão dấn.

Cách nhà ông Trò hơn 500 m, bà Nguyễn Thị Mía (85 giai đoạn) cũng nom những dữ kiện phai tộc người Đàng Hạ bà chỉ xuể tổ tông thuật, rồi lan truyền lại đồng con cháu. Bà vách hôn đồng người ghê, quen dần đồng tập tục tằn nhà chất. Các con tuần từ ra đời đem hụi cụm từ bỏ cha. “Người cũ đòi chúng tui là tộc người Đàng Hạ thì nghen vắt không không trung có gì đặt minh khôngng”, ráng bà có nác da rủi nhẹm nói.

Bà Mía, người dân tộc Đàng Hạ với da đen bóng, đôi mắt màu đồng đồng thau. Ảnh: Xuân Ngọc

Bà Mía, người dân tộc Đàng Hạ đồng da rủi vành, kép mắt màu đồng đồng thau. Ảnh: Xuân Ngọc.

Lưu lan truyền phai người Đàng Hạ, danh thiếp nhà nghiên cứu cho rằng, cũ có đơn số mệnh thuyền ngư gia Indonesia khi qua vùng bể Khánh Hòa bị bão dấn ngập. Một số mệnh người số mệnhng sót, trôi dạt ra cù lao phung phá tại huyện Vạn Ninh. Bất vách trong suốt lối trở phai quê nhà, hụi phát bây chừ trên cù lao có nguồn nác ngọt ngào cho nên lưu lại lập nghiệp.

Ngoài ra, có giả định cho rằng, đây là nhen nhóm người dân tộc thiểu số mệnh ở vùng núi tỉnh giấc Bình Định. Chiến giành tao loạn hả khiến cho hụi xiêu bạt đến đây.

Người Đàng Hạ cũ số mệnhng khá nguyên thủy, phung phá sơ. Mọi người cướp chụm trong suốt xóm. Nhiều nhà hai vợ chất chỉ có đơn cái quần, động chất đi thì vợ ở nhà nếu quấn lá lượng. Trai gái yêu thương rau dắt phai nhà ở chung, chớ có phong tục tằn công keo kiếtm cưới và cũng không trung theo tín ngưỡng này, ngoài tục tằn thờ cúng ông bà, tiên sư cha.

Bộ tộc này số mệnhng ở bể, mà chớ biết công lưới keo kiếtnh cá. Ngày lên núi keo kiết Khải Lương săn hích rừng và chặt chẽ hò lượng, rồi ủ công than đem ra chợ huyện tráo lấy gạo, ơ và danh thiếp cụm từ bỏ cần yếu. Quần mùat mưu sinh, trẻ ở đây theo người to đi công thứ yếu thêm thu gia nhập gia đình, chớ thèm đến con chữ viết lách.

Nhà cửa cụm từ bỏ người Đàng Hạ ọp ẹp, dựng phẳng phiu lá cỏ xù xì, nằm trên cát trắng. Tường xuể tháp phẳng phiu lượng rừng bé có gã là lượng hòm, mím rừng…, rồi lợp lá khóm đằng ngoài.

Nước ngọt ngào ở cù lao, người dân chỉ cần đợi nác ròng rã bãi bể lẻ loi cát rồi moi đơn lỗ lã bé là có nác ngọt ngào phun ra, đem phai sử dụng và thòng nác thầm kín có chửa bao giờ nông. Hiện tuyệt nhiên này chỉ có ở bãi bể Xuân Đừng – dính dáng vình Vân Phong.

Về điều này, người Đàng Hạ có lan truyền thuyết rằng, cũ vua Gia Long đồng nhen nhóm lính tráng thất trận, dạt ra Xuân Đừng. Lúc lương thực nhầm nác uống nông cạn kiệt, vì tướng tá lập tụi cầu khẩn.

Bất nghi ngờ, từ bỏ đằng bể đơn loài cá kéo ra bờ đặt binh lính bắt buộc ăn, mấy hớ bé đào đằng ria bể có nác ngọt ngào. Vua Gia Long lan truyền lệnh miễn thuế vĩnh viễn cho dân chớn đây và nguồn nác “trời ban” đem lại sự sinh tồn cho người Đàng Hạ.

Trong lôi cuốn Người Hẹ – Văn đẻ tộc người nhà nghiên cứu dân tộc hụic Trần Việt Kỉnh viết lách, Xuân Đừng từ bỏ đó có 7 nóc nhà đồng tộc người sinh số mệnhng, không trung ai biết trôi dạt từ bỏ đâu đến. Hình dáng chung đền rồng da rủi vành, trán ngắn, vá sít và kép mắt đồng đồng thau cho nên dân địa phương đòi là người Đàng Hạ.

Người dân chỉ cần chờ nước ròng

Người dân chỉ cần đợi nác ròng rã bãi bể lẻ loi cát, đào lỗ lã sẽ có nác ngọt ngào. Ảnh: Xuân Ngọc.

Người Đàng Hạ đem trong suốt tui tí teo thục tính Nam Đảo, cho nên khi đến vùng bẳn mới hụi dễ hòa gia nhập đồng người bản địa. Bởi nhờ vả có chung hệ tiếng nói Môn Khmer và văn từ phòm, mà đó là dẫn giải màng, vì có chửa có lý dẫn giải này rõ ràng nguồn cội tộc người Đàng Hạ.

Xuân Đừng bây chừ có 7 hộ dân tộc thiểu số mệnh đồng 47 nhân khẩu thục xóm nghèo cụm từ bỏ địa phương. Tỉnh Khánh Hòa hỗ trợ xây nhà, vội vàng 6 tháng ăn, vội vàng tôm hệt đặt nuôi. “Nhiều hộ gia đình chớn đây sa ra quẫn, váng nghèo hả tắt cửa nhà đi chớn khác mưu sinh”, lãnh đạo xã nói.

Theo lãnh đạo xã, danh thiếp sắc phong thì cũ cụm từ bỏ Xuân Đừng xuể vua Gia Long ban có lốt hai bàn tay, trước đây trao đơn người trong suốt xóm cất giữ cơ mà gặp mùa hỏa hả bị thiêu tàn lụi.

Xuân Ngọc