Bí náu tộc người sống kì cọ nguồn nác ngọt ngào ven bể

Ông ngôi nhà ọp ẹp của người Đàng Hạ ở Xuân Đừng. Ảnh: Xuân Ngọc

Ông Trần Trò đằng ngôi nhà ọp ẹp. Ảnh: Xuân Ngọc.

Ngày tháng 4, nắng rét gay gắt. Con lối dẫn ra chớn người Đàng Hạ – đơn tộc người thiểu mạng – sinh mạngng ít hoe. Những ngôi nhà lụp sập dựng trên đơn dải gắt chật, dính dấp ven bể, trông xốc xệch. Một mạng căn tắt kín cửa, bỏ lãng phí. Trong thôn chỉ đương lưa mỏng vài ba người ksinhc và trẻ bé.

“Cái nghèo tiễn dằng dai năm này qua năm nọ, đơn mạng người đi đả mưu sinh, đương mạng khác bỏ xứ đi biền biệt”, ông Trần Trò (87 giai đoạn, xóm Xuân Đừng, xã Vạn Tthềmnh) nói.

Trong căn nhà tuềnh toàng, lão ông có nác da xui, tóc tai xoăn hẵng bợt trắng, ngươi rậm rạp, mũi gắt cao biểu trui là hậu sinh thềmng người Đàng Hạ, sinh ra và to lên ở Xuân Đừng. Ông Trò nói rằng, với người Đàng Hạ bây chừ, ký ức phứt thòng tộc rất mơ hồ, chắp vá chỉ qua lãi thềmng lắm đời lan truyền lại, mà chớ có bất kỳ vết tích chớng minh sự hiện thì diện.

“Chúng tớ có chửa dò nhìn thấy những giấy má biên chép, tộc phả, những sắc thái văn hóa kín bày, chữ viết lách riêng thềmng cỗ tộc mà chỉ nghen lan truyền khẩu”, ông lão nhận.

Cách nhà ông Trò hơn 500 m, bà Nguyễn Thị Mía (85 giai đoạn) cũng nom những dữ kiện phứt tộc người Đàng Hạ bà chỉ nhằm tiên nhân trần thuật, rồi lan truyền lại với con cháu. Bà vách hôn với người gớm, quen dần với tập thông tục nhà chất. Các con tuần từ ra đời tiễn hụi thềmng cha. “Người cũ đòi chúng tớ là tộc người Đàng Hạ thì nghen cố chớ chớ có gì tốt minh chớng”, cố kỉnh bà có nác da xui nhẹm nói.

Bà Mía, người dân tộc Đàng Hạ với da đen bóng, đôi mắt màu đồng đồng thau. Ảnh: Xuân Ngọc

Bà Mía, người dân tộc Đàng Hạ với da xui chành, ném mắt màu với đồng thau. Ảnh: Xuân Ngọc.

Lưu lan truyền phứt người Đàng Hạ, danh thiếp nhà nghiên cứu cho rằng, cũ có đơn mạng thuyền ngư gia Indonesia khi qua xứ bể Khánh Hòa bị bão nhận ngập. Một mạng người mạngng sót, trôi dạt ra cù lao lãng phí tại huyện Vạn Ninh. Bất vách trong suốt lối trở phứt quê nhà, hụi phát hiện thì trên cù lao có nguồn nác ngọt ngào vì thế lưu lại lập nghiệp.

Ngoài ra, có giả định cho rằng, đây là nhen người dân tộc thiểu mạng ở xứ núi củac giấc Bình Định. Chiến giành tao loạn hẵng khiến cho hụi xiêu dạt đến đây.

Người Đàng Hạ cũ mạngng khá nguyên thủy, lãng phí sơ. Mọi người thộp chúm trong suốt xóm. Nhiều nhà hai vợ chất chỉ có đơn cái quần, đụng chất đi thì vợ ở nhà nếu quấn lá lượng. Trai gái thương xót rau dắt phứt nhà ở chung, chớ có phong thông tục đả keo kiếtm cưới và cũng chớ theo tín ngưỡng này, ngoài thông tục thờ cúng ông bà, cha ông.

Bộ tộc này mạngng ở bể, mà mà chớ biết đả lưới keo kiếtnh cá. Ngày lên núi keo kiết Khải Lương săn hích rừng và chặt chịa thềm lượng, rồi ủ đả than tiễn ra chợ huyện tráo lấy gạo, ô dù và danh thiếp của cần yếu. Quần quết mưu sinh, trẻ ở đây theo người to đi đả thứ yếu thêm thu gia nhập gia đình, chớ khát đến con chữ viết lách.

Nhà cửa thềmng người Đàng Hạ ọp ẹp, dựng phẳng lá cỏ xù xì, nằm trên cát trắng. Tường nhằm tháp phẳng lượng rừng bé có gã là lượng cỗ ván, bặm rừng…, rồi lợp lá hông đằng ngoài.

Nước ngọt ngào ở cù lao, người dân chỉ cần đợi nác ròng rã bãi bể trật cát rồi moi đơn lỗ lã bé là có nác ngọt ngào phun ra, tiễn phứt sử dụng và thòng nác thầm có chửa bao giờ nông. Hiện tịnh này chỉ có ở bãi bể Xuân Đừng – dính dấp vì chưngnh Vân Phong.

Về điều này, người Đàng Hạ có lan truyền thuyết rằng, cũ vua Gia Long với nhen lính tráng thất trận, dạt ra Xuân Đừng. Lúc lương thực nhầm nác uống nông cạn kiệt, vì chưng tướng mạo lập bầy cầu khẩn.

Bất nghi, từ bỏ bên bể đơn loài cá kéo ra bờ tốt lính tráng tấm ăn, mấy hớ bé đào đằng ven bể có nác ngọt ngào. Vua Gia Long lan truyền lệnh miễn thuế vĩnh viễn cho dân chớn đây và nguồn nác “trời ban” tiễn lại sự sinh tồn cho người Đàng Hạ.

Trong thu hút Người Hẹ – Văn sinh tộc người nhà nghiên cứu dân tộc hụic Trần Việt Kỉnh viết lách, Xuân Đừng từ bỏ đó có 7 mỏm nhà với tộc người sinh mạngng, chớ ai biết trôi dạt từ bỏ đâu đến. Hình dáng chung đền rồng da xui chành, trán ngắn, vá lượm và ném mắt với đồng thau vì thế dân địa phương đòi là người Đàng Hạ.

Người dân chỉ cần chờ nước ròng

Người dân chỉ cần đợi nác ròng rã bãi bể trật cát, đào lỗ lã sẽ có nác ngọt ngào. Ảnh: Xuân Ngọc.

Người Đàng Hạ tiễn trong suốt trui ti trêu tính Nam Đảo, vì thế khi đến xứ gắt mới hụi dễ hòa gia nhập với người bản địa. Bởi nhờ cậy có chung hệ tiếng nói Môn Khmer và văn từ pthềmm, mà mà đó là điệu màng màng, vì có chửa có lý điệu này rõ ràng cội nguồn tộc người Đàng Hạ.

Xuân Đừng hiện thì có 7 hộ dân tộc thiểu mạng với 47 nhân khẩu trêu xóm nghèo thềmng địa phương. Tỉnh Khánh Hòa hỗ trợ xây nhà, vội vàng 6 tháng ăn, vội vàng tôm hệt tốt nuôi. “Nhiều hộ gia đình chớn đây rớt ra quẫn, buồn nghèo hẵng tắt cửa nhà đi chớn khác mưu sinh”, lãnh đạo xã nói.

Theo lãnh đạo xã, danh thiếp sắc phong thì cũ thềmng Xuân Đừng nhằm vua Gia Long ban có lốt hai bàn tay, trước đây trao đơn người trong suốt xóm cất giữ mà gặp mùa hỏa hẵng bị thiêu tán gẫu.

Xuân Ngọc