Bí trốn tộc người sống tuần nguồn nác ngọt ngào ven bể

Ông ngôi nhà ọp ẹp của người Đàng Hạ ở Xuân Đừng. Ảnh: Xuân Ngọc

Ông Trần Trò đằng ngôi nhà ọp ẹp. Ảnh: Xuân Ngọc.

Ngày tháng 4, nắng rét gay gắt. Con lối dẫn ra chớn người Đàng Hạ – đơn tộc người thiểu căn số – sinh căn sống bẩm hoe. Những ngôi nhà lụp thụp dựng trên đơn dải gắt gao đầy, dính dấp rìa bể, trông xốc xệch. Một căn số căn tắt kín cửa, bỏ hoang phí. Trong thôn chỉ đương lưa báo cáo vài ba người búng báng và trẻ rỏ.

“Cái nghèo tiễn dằng dai năm nè qua năm nọ, đơn căn số người đi keo cạn kiệtnh mưu sinh, đương căn số khác bỏ xứ đi biền biệt”, ông Trần Trò (87 giai đoạn, xóm Xuân Đừng, xã Vạn Tvỉa hènh) nói.

Trong căn nhà tuềnh toàng, lão ông có nác da xui, tóc tai xoăn hả tệ trắng, mi rậm rì, mũi gắt gao cao biểu tui là hậu sinh của người Đàng Hạ, sinh ra và to lên ở Xuân Đừng. Ông Trò nói rằng, đồng người Đàng Hạ giờ nay, ký ức béng thòng tộc rất mơ hồ, chắp vá chỉ qua nhờ vải của lắm đời lan truyền lại, mà không trung có bất kỳ vệt vết chớng minh sự giờ diện.

“Chúng mình có chửa dọ nhìn thấy những giấy má biên chép, tộc phả, những sắc thái văn hóa kín bày, chữ viết lách riêng của cỗ tộc mà chỉ nghen lan truyền khẩu”, ông lão nhận.

Cách nhà ông Trò hơn 500 m, bà Nguyễn Thị Mía (85 giai đoạn) cũng cầu mong những dữ kiện béng tộc người Đàng Hạ bà chỉ đặt tiên sư cha trần thuật, rồi lan truyền lại đồng con cháu. Bà vách hôn đồng người khiếp, quen dần đồng tập tục lệ nhà chất. Các con tuần từ ra đời đưa tiễn gia tộc của cha. “Người cũ đòi chúng mình là tộc người Đàng Hạ thì nghen gắng chớ giò có gì được minh chớng”, gắng bà có nác da xui nhẹm nói.

Bà Mía, người dân tộc Đàng Hạ với da đen bóng, đôi mắt màu đồng đồng thau. Ảnh: Xuân Ngọc

Bà Mía, người dân tộc Đàng Hạ đồng da xui vành, kẹp mắt màu đồng đồng thau. Ảnh: Xuân Ngọc.

Lưu lan truyền béng người Đàng Hạ, cạc nhà nghiên cứu cho rằng, cũ có đơn căn số thuyền ngư gia Indonesia khi qua vùng bể Khánh Hòa bị bão nhận ngập. Một căn số người căn sống sót, trôi dạt ra cù lao hoang phí tại huyện Vạn Ninh. Bất vách trong suốt lối trở béng quê nhà, gia tộc phát giờ trên cù lao có nguồn nác ngọt ngào do vậy lưu lại lập nghiệp.

Ngoài ra, có giả định cho rằng, đây là nhón người dân tộc thiểu căn số ở vùng núi tỉnh giấc Bình Định. Chiến xâm chiếm tao loạn hả khiến cho gia tộc xiêu dạt đến đây.

Người Đàng Hạ cũ căn sống khá nguyên thủy, hoang phí sơ. Mọi người chộp chúm trong suốt xóm. Nhiều nhà hai vợ chất chỉ có đơn cái quần, động chất đi thì vợ ở nhà nếu quấn lá lượng. Trai gái yêu thương rau dắt béng nhà ở chung, không trung có phong tục lệ keo cạn kiệtnh keo cạn kiệtm cưới và cũng giò theo tín ngưỡng này, ngoài tục lệ thờ cúng ông bà, tổ tông.

Bộ tộc nè căn sống ở bể, mà lại không trung biết keo cạn kiệtnh lưới keo cạn kiệtnh cá. Ngày lên núi keo cạn kiệt Khải Lương săn khích rừng và chặt chẽ vỉa hè lượng, rồi ủ keo cạn kiệtnh than đưa tiễn ra chợ huyện tráo lấy gạo, dẫu và cạc của cần yếu. Quần vật mưu sinh, trẻ ở đây theo người to đi keo cạn kiệtnh thứ yếu thêm thu gia nhập gia đình, không trung váng đến con chữ viết lách.

Nhà cửa của người Đàng Hạ ọp ẹp, dựng phẳng lá cỏ xù xì, nằm trên cát trắng. Tường đặt tháp phẳng lượng rừng rỏ có thằng là lượng thùng, bặm rừng…, rồi lợp lá khóm đằng ngoài.

Nước ngọt ngào ở cù lao, người dân chỉ cần đợi nác ròng rã bãi bể chơ vơ cát rồi moi đơn lỗ lã rỏ là có nác ngọt ngào phun ra, đưa tiễn béng sử dụng và thòng nác ngấm ngầm có chửa bao giờ nông. Hiện tịnh nè chỉ có ở bãi bể Xuân Đừng – dính dấp vình Vân Phong.

Về điều nè, người Đàng Hạ có lan truyền thuyết rằng, cũ vua Gia Long đồng nhón binh lính thất trận, dạt ra Xuân Đừng. Lúc lương thực lầm nác uống nông cạn kiệt, vì tướng tá lập phường cầu khẩn.

Bất nghi ngờ, từ đằng bể đơn loài cá kéo ra bờ được binh lính bắt buộc ăn, mấy hớ rỏ đào đằng rìa bể có nác ngọt ngào. Vua Gia Long lan truyền lệnh miễn thuế vĩnh viễn cho dân chớn đây và nguồn nác “trời ban” đưa tiễn lại sự sinh tồn cho người Đàng Hạ.

Trong lôi cuốn Người Hẹ – Văn đổ tộc người nhà nghiên cứu dân tộc gia tộcc Trần Việt Kỉnh viết lách, Xuân Đừng từ đó có 7 nóc nhà đồng tộc người sinh căn sống, giò ai biết trôi dạt từ đâu đến. Hình dáng chung đền da xui vành, trán ngắn, vá lẹ và kẹp mắt đồng đồng thau do vậy dân địa phương đòi là người Đàng Hạ.

Người dân chỉ cần chờ nước ròng

Người dân chỉ cần đợi nác ròng rã bãi bể chơ vơ cát, đào lỗ lã sẽ có nác ngọt ngào. Ảnh: Xuân Ngọc.

Người Đàng Hạ đưa tiễn trong suốt tui tí tẹo thọc tính Nam Đảo, do vậy khi đến vùng gắt gao mới gia tộc dễ hòa gia nhập đồng người bản địa. Bởi nhờ vả có chung hệ tiếng nói Môn Khmer và văn từ pvỉa hèm, mà lại đó là trải khát, vì có chửa có lý trải này rõ ràng cỗi nguồn tộc người Đàng Hạ.

Xuân Đừng giờ có 7 hộ dân tộc thiểu căn số đồng 47 nhân khẩu thọc xóm nghèo của địa phương. Tỉnh Khánh Hòa hỗ trợ xây nhà, gấp 6 tháng ăn, gấp tôm gì được nuôi. “Nhiều hộ gia đình chớn đây sa ra quẫn bách, váng vất nghèo hả tắt cửa nhà đi chớn khác mưu sinh”, lãnh đạo xã nói.

Theo lãnh đạo xã, cạc sắc phong thì cũ của Xuân Đừng đặt vua Gia Long ban có vệt hai bàn tay, trước đây trao đơn người trong suốt xóm cất giữ cơ mà gặp mùa hỏa hả bị thiêu tán dóc.

Xuân Ngọc